Parafia Przemienienia Pańskiego w Mrągowie

Parafia Przemienienia Pańskiego w Mrągowie
Cerkiew parafialna
Państwo	Polska
Siedziba	Mrągowo
Adres	ul. Franklina D. Roosevelta 3 11-700 Mrągowo
Data powołania	1948
Wyznanie	prawosławne
Kościół	Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Diecezja	białostocko-gdańska
Dekanat	Olsztyn
Cerkiew	Przemienienia Pańskiego
Proboszcz	ks. Adam Stefanowicz
Wezwanie	Przemienienia Pańskiego
Wspomnienie liturgiczne	6/19 sierpnia

Parafia Przemienienia Pańskiego w Mrągowie – parafia prawosławna w dekanacie Olsztyn diecezji białostocko-gdańskiej.

Na terenie parafii funkcjonuje 1 cerkiew:

• cerkiew Przemienienia Pańskiego w Mrągowie - parafialna

Historia

Początki parafii prawosławnej w Mrągowie, związane są z przybyciem na te tereny w ramach Akcji Wisła ludności wyznania prawosławnego. Wierni z Bokinki Pańskiej, Choroszczynki, Dąbrowicy Dużej, Dobratycz, Leniuszek, Zahorowa oraz z innych miejscowości okolic Białej Podlaskiej i Hrubieszowa, zostali osiedleni w powiecie mrągowskim w lipcu 1947. Ponad 50 rodzin znalazło nowe miejsce zamieszkania w poniemieckich majątkach w Gajnie, Jędrychowie, Nawiadach, Popowie i Zdrojowie, w których w wielu przypadkach mieszkało już kilka rodzin wyznania rzymskokatolickiego, bądź ewangelicko-augsburskiego. Wysiedlona ludność starała się nie załamywać duchowo, mimo iż niemalże co nocy pod ich domami pojawiała się milicja, która obserwowała zachowanie nowoprzybyłej ludności.

Prawosławnym, którzy znaleźli się na nowych terenach, brakowało przede wszystkim świątyni, gdzie mogliby tak jak dawniej wznosić modlitwy według swojej tradycji. Dlatego też wiadomość od Włodzimierza Kuryłowicza o istniejącej już cerkwi w Wojnowie była dla nich ogromnym zaskoczeniem i jednocześnie nieopisaną radością. Pierwsze Święta Bożego Narodzenia na Ziemiach Odzyskanych, prawosławni mieli możliwość przeżycia w taki sposób, o jakim marzyli. Duża odległość i brak środków komunikacji było jednak zbyt uciążliwe, i dlatego też zrodziła się myśl, aby utworzyć nową parafię, która mieściłaby się w Mrągowie. Inicjatorem i organizatorem tego pomysłu, był wcześniej wspomniany Kuryłowicz, który przybył do Mrągowa z Narewki w województwie białostockim. Dzięki jego staraniom, już w 1948 przekazano prawosławnym niewielką kapliczkę na cmentarzu ewangelicko–augsburskim, którą zaadaptowano na cerkiew. W tej skromnej świątyni pierwsze Święte Liturgie odprawiał ks. Eugeniusz Naumow z Olsztyna. Na starostę cerkiewnego wybrano Jana Surmionka, który pełnił tę funkcję do śmierci (1964).

W 1950 obsługę duszpasterską w mrągowskiej parafii powierzono ks. Anatolowi Bondarowi, który na nabożeństwa dojeżdżał z Orzysza, gdzie był proboszczem. W tym też czasie Włodzimierz Kuryłowicz przyjął święcenia diakońskie i wspólnie z ks. Anatolem służył w nowo utworzonej parafii w Mrągowie. Obaj księża, chcąc aby wierni mogli w pełni oddać się modlitwie, postarali się o skromne wyposażenie świątyni. Parafia posiadała również chór, w składzie którego były m.in. takie nazwiska jak: Dobrodziej, Klimowicz, Skowyrko, czy Waszczuk. W tej niewielkiej kapliczce udzielono w tym okresie wiele ślubów i chrztów. Po jakimś czasie diakon Kuryłowicz przyjął święcenia kapłańskie i powierzono mu probostwo parafii w Ornecie.

W 1953 proboszczem parafii został ks. Aleksander Mamczur, który również dojeżdżał na nabożeństwa z Orzysza. W okresie tym była możliwość powrotu wysiedleńców w swoje rodzinne strony, z czego wiele osób skorzystało, co spowodowało, że parafia stała się ilościowo mniejsza. Znaleźli się również tacy, którzy przyzwyczaili się do życia na nowych terenach i swoją przyszłość chcieli budować już na ziemi mrągowskiej.

Dzięki staraniom proboszcza i wiernych, miasto przekazało parafii kilka arów ziemi z przeznaczeniem na utworzenie prawosławnego cmentarza.

W 1958 obsługę duszpasterską w Mrągowie objął ks. Paweł Biełoboki. Świątynia, w której modlili się prawosławni, wymagała gruntownego i kosztownego remontu. Parafianie nie byli jednak w stanie naprawić przeciekającego dachu i spróchniałej podłogi, dlatego też postarano się o nowy budynek, który można byłoby zaadaptować na cerkiew. Ostatecznie wynajęto prawosławnym świątynię przy ul. Franklina D. Roosevelta 3, która została wzniesiona jako synagoga w latach 1895–1896. Obiekt sakralny wybudowano poza obrębem średniowiecznego miasta. Jest on ceglany, orientowany, na planie prostokąta o wymiarach 10 x 14, 75 m. z dodatkowym, niewielkim, kwadratowym przedsionkiem od zachodu i trapezową apsydą od wschodu. Do dnia dzisiejszego zachowały się również zabytkowe okna witrażowe. Świątynia, po wyjeździe Żydów, została przekazana ewangelikom. Po wybudowaniu przez nich nowego, okazałego kościoła, udostępniono ją prawosławnym.

Z tego powodu, iż świątynia nie była własnością parafii, co nastąpiło dopiero w 1971, ubiegali się o nią również baptyści, dla których oddzielono balkon na chórze i pomieszczenie obok. Taka sytuacja trwała do połowy lat 80. i była bardzo uciążliwa dla wiernych.

W grudniu 1961 proboszczem parafii został ks. Aleksander Makal, który dojeżdżał z Wojnowa. Młody duszpasterz włożył wiele serca i wysiłku, aby przygotować cerkiew do należytego wyglądu. Pomagali mu w tym wierni, wśród których byli m.in. Paweł Czyżewski, Jan Czyżewski, Józef Juszczuk i Mikołaj Romaniuk. We własnym zakresie wykonali oni ikonostas, zaś ikony, Królewskie Wrota i Raspiatije ks. Aleksander wraz z Antonim Segieniem przywieźli z Połosek. Pierwsza Święta Liturgia w odremontowanej świątyni miała miejsce już jesienią 1962. Chór cerkiewny prowadziła matuszka Irena Makal, w czym pomagała jej m.in. Olga Romaniuk i Anna Danieluk. Od 1964 nowym starostą został Makary Łyszczuk. Ks. Makal wprowadził do życia parafialnego naukę religii dla dzieci i młodzieży, które odbywały się w cerkwi. Wstawiono również kraty w oknach zabezpieczające od kradzieży. Nabożeństwa były odprawiane co 2 tygodnie.

W maju 1971 parafię w Mrągowie przejął ks. Aleksander Szełomow, który przybyła na Warmię i Mazury z Jaczna, zaś na nabożeństwa, podobnie jak jego poprzednik, dojeżdżał również z Wojnowa. Pełen energii młody kapłan, wiele serca poświęcił na integrowanie młodzieży prawosławnej na Mazurach. Jego działalność przejawiała się głównie w organizowaniu obozów, pielgrzymek i innych spotkań młodzieżowych. Ks. Aleksander, wspólnie z matuszką Heleną, która zajmowała się chórem, uczyli na lekcjach religii śpiewu cerkiewnego. Przeprowadzono również niewielki remont, polegający na odnowieniu podłogi i ścian świątyni. W 1974 nowym starostą cerkiewnym został Józef Juszczuk, który niestrudzenie pełni tę funkcję do dnia dzisiejszego. Ks. Szełomow niósł posługę duszpasterską w tutejszej parafii do maja 1982, tj. do momentu objęcia probostwa przez ks. Stefana Urbanowicza, który opiekował się duchowo wiernymi przez 3 lata.

W 1985 obowiązki duszpasterskie powierzono ks. Jerzemu Czurakowi, który na nabożeństwa dojeżdżał również z Wojnowa. Nowy proboszcz organizował letnie obozy dla dzieci, jak też pielgrzymki m.in. na Świętą Górę Grabarkę. Dzięki uprzejmości dyrektorów szkół podstawowych w Mrągowie i Nawiadach, regularnie odbywały się tu lekcje religii dla dzieci i młodzieży.

W połowie lat dziewięćdziesiątych, parafia czyniła starania o zakup plebanii, w celu aby proboszcz mieszkał wśród wiernych. Inicjatywa ta nie została jednak wtedy zrealizowana.

W lutym 1996 na stanowisko proboszcza powołano ks. Igora Siegienia, który początkowo dojeżdżał z Białegostoku, a później z Olsztyna. Okres duszpasterstwa ojca Igora na długo pozostanie w pamięci wiernych, gdyż kapłan ten przyczynił się do tego, iż mrągowska parafia przeżyła w tym czasie swój renesans. Dzięki wielkim staraniom młodego księdza i starosty Juszczuka udało się zakupić długo oczekiwane przez wiernych okazałe mieszkanie parafialne przy ul. Wolności 3. Dużej pomocy materialnej oraz fizycznej przy generalnym remoncie kupionego lokalu udzielili sami wierni. Wśród nich znajdziemy m.in. takie osoby jak: Jerzy Duda, Mirosław Kozak, Józef Juszczuk i wielu innych. Poświęcenia plebanii, które miało miejsce w lutym 1997, dokonał Jego Ekscelencja Sawa Arcybiskup Białostocko–Gdański.

Renowacji wymagała również parafialna świątynia, dlatego też z inicjatywy ojca Igora, podjęto się wielkiego wyzwania – kapitalnego remontu. Prace rozpoczęto w 1999 od zakupienia działki za częścią ołtarzową, na której znajdowały się drewniane budynki gospodarcze, bezpośrednio przylegające do murów świątyni. Zagospodarowanie terenu wokół cerkwi, a także wybudowanie nowego ogrodzenia, umożliwiło prawosławnym urządzanie podczas wielkich świąt procesji. Prace nie ograniczyły się wyłącznie do uporządkowania terenu przy świątyni, ale również całkowicie zmieniono jej wewnętrzny i skromny wystrój. Ze ścian skuto stare, odpadające tynki, zastępując je nowymi, a także położono nową instalacje elektryczną. Największym i najbardziej zauważalnym przedsięwzięciem było jednak wybudowanie nowego ikonostasu, w którym znalazły się ofiarowane przez parafian pisane na drewnie ikony w pozłacanych ramach. Zakupiono również efektowne, ręcznie rzeźbione i w całości złocone Królewskie Wrota, które w połączeniu z pozłacanymi rzeźbami, znajdującymi się na całym ikonostasie, nadają mu uroku. Powiększona została także część ołtarzowa, która do tej pory była niewystarczająca. Chór, mieszczący się do tej pory na solei, został przeniesiony tam, gdzie znajdował się pierwotnie, tj. na balkon, który wcześniej odgrodzony ścianą, był udostępniony baptystom.

Mrągowska cerkiew wzbogaciła się również o nowe anałoje, panikadiło, panichidnik, świeczniki, chorągwie, Grób Pański, Płaszczennicę i wiele innych przedmiotów sakralnych upiększających świątynię.

Wierni, łącznie z proboszczem, wiele pracy wykonali w czynie społecznym, chcąc pozostawić po sobie pamiątkę dla przyszłych pokoleń. Dużą siłą roboczą służyło też wojsko z miejscowej jednostki – 9 Ośrodka Szkolenia Specjalistów Łączności.

Mimo ogromu prac wykonanych bezpłatnie, nieuniknione były też wydatki, które okazały się kolosalne. Wierni zawdzięczają przeprowadzenie kapitalnego remontu świątyni przede wszystkim dzięki ofiarności ks. Anatola Siegienia z Cleavand (USA), który swoim imponującym gestem przyczynił się do odrodzenia parafii.

22 sierpnia 1999 odbyło się ważne wydarzenie, zarówno dla społeczności prawosławnej, jak i dla całego Mrągowa i powiatu. Prawosławni, skupieni wokół cerkwi pw. Przemienienia Pańskiego przeżyli doniosłe chwile, które z pewnością pozostaną u nich na długo w pamięci. Z woli Stwórcy parafia doczekała się poświęcenia świątyni po jej kapitalnym remoncie. Konsekracja cerkwi połączona została ze świętem parafialnym. Uroczystościom przewodniczył Zwierzchnik Kościoła Prawosławnego w Polsce, Jego Eminencja Wielce Błogosławiony Sawa Metropolita Warszawski i Całej Polski w asyście Ordynariusza Diecezji Białostocko – Gdańskiej, Jego Ekscelencji Najprzewielebniejszego Jakuba. Nie zabrakło również duchowieństwa – 16 kapłanów, którzy przybyli z Dekanatu Olsztyńskiego, Białostocczyzny i z zagranicy. Na zaproszenie parafii przybyli przedstawiciele innych Kościołów, jak również władze miasta i powiatu .

Za pomoc przy remoncie, najaktywniejsi zostali nagrodzeni przez Święty Synod Biskupów Orderami Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny:

• I stopnia – ks. mitrat Anatol Siegień
• II stopnia – ks. prot. Igor Siegień oraz Józef Juszczuk
• III stopnia – Jerzy Duda.

Jego Ekscelencja Biskup Jakub wręczył listy pochwalne dla: Pawła Wichowskiego, Romana Pyszko i Anny Nestoruk.

Ks. Igor włożył wiele serca w odbudowę mrągowskiej parafii. Nabożeństwa, które do tej pory były służone nieregularnie, odbywały się w każdą niedzielę, co podniosło frekwencję wiernych na wspólnej modlitwie. Kontynuowane były również zajęcia w istniejącym przy parafii punkcie katechetycznym. Lekcje religii dla klas najmłodszych prowadziła matuszka Ewa, zaś ojciec Igor nauczał dzieci starsze i młodzież szkół średnich. W celu integracji i bliższego poznania wiernych, ks. Siegień zapoczątkował organizowanie spotkań parafialnych, m.in. choinek noworocznych.

Od 2000 proboszcz mrągowskiej parafii pełni jednocześnie obowiązki proboszcza w parafii św. Jerzego w Orzyszu, a także niesie duszpasterską posługę w parafii Zaśnięcia Matki Bożej w Wojnowie.

W 2002 ks. Siegieniowi zostało powierzone probostwo w parafii wojskowej w Białymstoku. 19 maja tr. przywitano nowego kapłana – ks. Piotra Kosińskiego, który będąc jednocześnie wikariuszem parafii w Olsztynie, pełnił obowiązki proboszcza do sierpnia tr., czyli do momentu powierzenia funkcji duszpasterskich stałemu proboszczowi - ks. Adamowi Stefanowiczowi.

Chórem, w którym śpiewają m.in. Józef Juszczuk, Maria Romaniuk, Jerzy Romaniuk, Halina Jaszczuk, Mirosława Nestoruk i Ewa Sańko, od wielu lat zajmuje się Anna Nestoruk.

Wykaz proboszczów

• 1947-1950 – ks. prot. Eugeniusz Naumow
• 1950-1958 – ks. prot. Aleksander Mamczur
• 1958-1961 – ks. prot. Paweł Biełoboki
• 1961-1971 – ks. prot. Aleksander Makal
• 1971-1982 – ks. prot. Aleksander Szełomow
• 1982-1985 – ks. prot. Stefan Urbanowicz
• 1985-1996 – ks. Jerzy Czurak
• 1997-2002 – ks. prot. Igor Siegień
• 2002 – p.o. ks. Piotr Kosiński
• od 2002 – ks. Adam Stefanowicz

Bibliografia

• Piotr Nestoruk: Kształtowanie się struktury organizacyjnej Kościoła prawosławnego na terenie Dekanatu Olsztyńskiego, Warszawa 2004