Pomoc:Jak napisać dobrą definicję

Tworzenie nowych haseł • Pisanie definicji • Encyklopedyczny styl • Stylistyka (wersja robocza) • Błędy językowe • Kiedy wstawić link? • Jak podzielić hasło na sekcje? • Jak dodać przypisy? • Jak ułożyć ilustracje? • Doskonały artykuł • FAQ

Na tej stronie znajdują się propozycje zaleceń budowania definicji haseł w Wikipedii.

Przeglądając Wikipedię zauważyć można, że w wielu wypadkach definicje są bardzo długie, a w niektórych one praktycznie nie istnieją (np. niektóre hasła zawierają bogatą treść, ale wyłącznie w formie tabel, infoboksów itd.). Wikipedyści starają się zawrzeć w definicjach wszelkie informacje dotyczące omawianego tematu. Dołączają charakterystykę, własności, opis, wyliczenia, etc. Definicje takie, nawet jeśli prawdziwe, z punktu widzenia encyklopedii są nieczytelne.

Typowy użytkownik czytając hasło chciałby szybko znaleźć odpowiedź na pytanie co to jest?, a długi opis zmusza go do przeczytania całego artykułu. Po czym często okazuje się, że nawet z lektury całego, kilkuekranowego artykułu nie wynika czym tak naprawdę jest opisywana rzecz.

Przykład: Liczby zespolone – kilka stron opisu liczb zespolonych, charakterystyka, wzory, interpretacja geometryczna... Jednak nawet po przeczytaniu całego hasła nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć na pytanie: co to są liczby zespolone?

Definicja powinna wyjaśniać

Hasła w encyklopedii, a szczególnie ich wstępne definicje, powinny być pisane w taki sposób, by nie tylko specjalista, znający dobrze terminologię w danej dziedzinie, ale także każdy czytelnik mógł je zrozumieć. W innym przypadku mamy do czynienia z sytuacją ignotum per ignotum.

Definicja nie powinna się rozpoczynać od omawiania szczególnych warunków związanych z danym terminem; nie powinna być tworzona wyłącznie poprzez odniesienie do innego pojęcia, np. „Formacja przenikania – formacja hossy, będąca odwrotnością formacji zasłony ciemnej chmury”. Taka definicja nic nam nie mówi i możemy podejrzewać, że to jakiś wymyślony przez internautę termin. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy nie istnieją hasła, do których prowadzą linki w definiowanym pojęciu. Jeśli pojęcie użyte w definicji ma swoją stronę w Wikipedii, nie trzeba go wyjaśniać przy definiowanym terminie.

W niektórych przypadkach, gdy hasło jest definiowane za pomocą samych trudnych pojęć, nie używanych na co dzień terminów, korzystne będzie podanie przykładów i nieco szersze omówienie problemu. Opis taki nie powinien jednak wypaczać sensu, a użyte słowa powinny być precyzyjne. Takie dodatkowe opisy powinny być oddzielone od definicji na przykład w formie rozdziałów.

Jak powinna wyglądać definicja

Definicja powinna w krótki sposób określić czym jest opisywany przedmiot, obiekt lub zjawisko bądź kim jest opisywany człowiek lub postać. Należy tutaj użyć krótkiej leksykonowej definicji, tzn.

• twierdzenie matematyczne z teorii grup
• cząstka elementarna
• pisarz angielski
• postać literacka
• bohater angielski
• miasto w ...
• stolica Danii

Taka definicja daje bezpośrednią informację o tym co lub kto to jest. Najprościej jest z biogramami, bo wystarczy napisać:

Jan Kowalski (1950-2000) – polski pisarz, poeta i muzyk.

Znacznie trudniej jest z obiektami abstrakcyjnymi, gdyż tutaj odpowiedź czasem może być trudna i wymagająca głębszej wiedzy. Przykładowo błędna definicja okręgu mogłaby brzmieć następująco:

Okrąg powstaje poprzez wbicie główki cyrkla w kartkę oraz poprzez obrót wokół punktu wbicia. Odległość pomiędzy wbitym szpikulcem a ołówkiem nazywany jest promieniem, dwa promienie to średnica.....

Powyższy tekst wygląda dość śmiesznie, jednak w Wikipedii w hasłach z nauk ścisłych pojawiało się sporo podobnie formułowanych definicji.

Poprzednia definicja liczb zespolonych brzmiała następująco:

Liczby zespolone można rozumieć jako pewne rozszerzenie zbioru liczb rzeczywistych. Podobnie jak one tworzą ciało. Ciało liczb zespolonych jest ciałem algebraicznie domkniętym, co oznacza, że każdy wielomian o współczynnikach z ciała liczb zespolonych ma w nim pierwiastki. Własności tej nie ma ciało liczb rzeczywistych, w którym np. równanie x² = − 1 nie ma rozwiązań (w ciele liczb zespolonych są nimi i oraz -i, o których niżej).

Pierwsze zdanie nic nie mówi o tym, co to są liczby zespolone. Drugie stwierdza, że są ciałem i jest to jedyne zdanie będące odpowiedzią na pytanie „CZYM SĄ liczby zespolone?”. Kolejne zdanie to definicja ciała algebraicznie domkniętego, a nie liczb zespolonych.

Definicja krótka

Podstawą dobrej definicji jest użycie możliwie najprostszej, zwięzłej formy. Dla większości artykułów definicja krótka będzie stanowiła całą definicję. Przykłady definicji krótkich

• Biogramy (pominięta część główki hasła z obocznościami, datami życia, etc.):
  • Adam Bernard Mickiewicz – polski poeta, publicysta i działacz polityczny.
  • Mikołaj Kopernik – polski astronom, matematyk, prawnik, ekonomista, kanonik, strateg, lekarz i astrolog.

• Hasła rzeczowe:
  • Twierdzenie Pitagorasa – twierdzenie matematyczne.
  • Twierdzenie Noether – twierdzenie w mechanice teoretycznej.
  • Twierdzenie Migdała – twierdzenie fizyki materii skondensowanej.
  • Siła elektromotoryczna – napięcie na ogniwie, przez które nie płynie prąd.
  • Akustyka – dział fizyki i techniki.
  • Zeus – najwyższy z bogów w mitologii greckiej.

• Hasła geograficzne:
  • Pojezierze – obszar występowania młodoglacjalnej rzeźby terenu, związanej z plejstoceńskimi zlodowaceniami.
  • Kraków – miasto w południowej Polsce, położone nad Wisłą.
  • Kilimandżaro – góra w Tanzanii leżąca przy pograniczu z Kenią.

W przypadku biogramów definicja krótka jest całą definicją. W hasłach rzeczowych, zwłaszcza w naukach ścisłych definicja krótka byłaby zbyt ogólna. Jednak pierwszym elementem definicji długiej powinna być właśnie definicja krótka.

Definicja długa

W niektórych sytuacjach krótka definicja jest zbyt mało precyzyjna. Dlatego należy utworzyć definicję długą z wydzielonym logicznie krótkim fragmentem (definicją krótką).

• Akustyka – <definicja długa><definicja krótka>dział fizyki i techniki</definicja krótka> obejmujący zjawiska związane z powstawaniem, propagacją i oddziaływaniem fal akustycznych.</definicja długa>

Cechy dobrej definicji

Dobra definicja odpowiada na pytanie: czym to jest? kim on jest? Aby sprawdzić, czy początek hasła jest dobrze skonstruowany należy zadać pytanie, czy pierwsze zdanie (czyli definicja) odpowiada na pytanie: czym to jest? kim on jest?. Jeżeli nie, to należy tak przeformułować początek hasła, by odpowiedź na te pytania była prosta. Czasem odpowiedź na to pytanie może być nietrywialna i wymagać głębszej wiedzy.

Lista kontrolna dobrej definicji (w nawiasach prawidłowe odpowiedzi):

• Czy definicja jest krótka? (TAK)
• Czy definicja odpowiada na pytanie „czym to jest?” „kim on lub ona jest?” (TAK)
• Czy w definicji występują elementy charakteryzujące zamiast definiujących? (NIE)
• Czy w definicji występują przykłady? (NIE)