Pomoc:Jak napisać doskonały artykuł

Tworzenie nowych haseł • Pisanie definicji • Encyklopedyczny styl • Stylistyka (wersja robocza) • Błędy językowe • Kiedy wstawić link? • Jak podzielić hasło na sekcje? • Jak dodać przypisy? • Jak ułożyć ilustracje? • Doskonały artykuł • FAQ

Poniżej znajduje się przepis na to, jak napisać hasło Wikipedii o wysokiej jakości, które w efekcie mogłoby zostać nominowane do grona Artykułów na medal lub Dobrych Artykułów.

Wybierz temat

Wybór tematu do artykułu to indywidualna sprawa. Należy też pamiętać, że temat artykułu musi spełniać warunek encyklopedyczności. Możesz stworzyć idealny artykuł zarówno z już istniejącego, nie dość dobrego hasła, które rozwiniesz, możesz też zacząć pisać swój idealny artykuł od samego początku, jeśli wybrany temat nie został dotychczas opisany. W drugim przypadku upewnij się, czy temat nie został opisany pod nazwą bliskoznaczną lub synonimiczną, używając opcji przeszukiwania dotychczas napisanych haseł lub przeglądając odpowiednie kategorie tematyczne.

Chcąc utworzyć całkiem nowy artykuł, zapoznaj się wcześniej z zasadami jego tworzenia, a zwłaszcza z zasadami nazewnictwa haseł obowiązującymi w Wikipedii. Po wyborze tematu hasła zapoznaj się z zawartością haseł tematycznie związanych z Twoim artykułem. W szczególności sprawdź czy wśród istniejących Artykułów na medal i Dobrych Artykułów nie ma opracowania podobnego tematu, które mogłoby stanowić pewien wzór do naśladowania. Sprawdź też czy dla danego tematu został opracowany odpowiedni standard edycyjny, jeśli tak – wykorzystaj go.

Zadbaj o odpowiednie źródła informacji

Podstawowym kryterium umieszczania treści w Wikipedii jest weryfikowalność. Oznacza to, że czytelnicy Wikipedii powinni mieć możliwość sprawdzenia, czy zamieszczone tu fakty i opinie zostały wcześniej opublikowane w wiarygodnych, publicznie dostępnych źródłach. Dla wielu tematów nieodzowne jest przejrzenie i wykorzystanie publikacji tradycyjnych – książek i czasopism. W Internecie znaleźć można niewielką część tego typu źródeł w bibliotekach cyfrowych.

Zawsze wskazane jest oparcie się przy tworzeniu hasła na możliwie jak najszerszym zbiorze źródeł, pozwalających na pewną weryfikację danych i szersze, wszechstronne ujęcie tematu. W przypadku wątpliwości i problemów z weryfikacją informacji we własnym zakresie, warto zwrócić się o pomoc do wikipedysty posiadającego odpowiednią literaturę przedmiotu (zobacz Wikipedia:Biblioteka) lub przedstawić problem w odpowiednim tematycznie wikiprojekcie.

Neutralność i styl

Artykuł na medal powinien być pisany z Neutralnego Punktu Widzenia, który jest podstawową zasadą edycyjną Wikipedii. W najkrótszym ujęciu oznacza to, że artykuł powinien bezstronne prezentować różne poglądy bez wskazywania, który z nich jest słuszny. Ważne jest, aby wszystkie te stanowiska były przedstawione tym samym, neutralnym językiem, w którym należy unikać przymiotników wartościujących, z których można by "między wierszami" wyczytać, które stanowisko jest właściwe. Szczególnie dotyczy to takich błędów stylu jak używanie próżnych i zwodnicznych wyrażeń.

Oprócz tego artykuł powinien być napisany poprawnym, klarownym, zrozumiałym i encyklopedycznym językiem. Należy unikać przeładowywania artykułu specjalistycznym żargonem, stosowania skrótów myślowych, zbędnych figur stylistycznych, języka potocznego, kolokwializmów, unikać czasu teraźniejszego do opisu zdarzeń przeszłych oraz nie stosować równoważników zdań.

Nie rób błędów ortograficznych, stylistycznych i językowych. Wikipedia nie posiada niestety wbudowanego słownika, ale dobrym pomysłem jest pisanie tekstu w dowolnym edytorze tekstu, który ma taki słownik i przekopiowywanie sprawdzonego tekstu z edytora do pola edycyjnego Wikipedii. Niektóre przeglądarki, m.in. Firefox mają wbudowany korektor pisowni.

Błędy stylistyczne i językowe zdarzają się szczególnie często w artykułach tłumaczonych z innych języków, gdzie istnieje naturalna tendencja do kalkowania z oryginału niewłaściwego szyku zdań i nieprawidłowej terminologii fachowej.

Zawartość merytoryczna artykułu

Od artykułu na medal oczekuje się, że powinien wyczerpywać omawiane zagadnienie. Przez "wyczerpanie" rozumie się sytuację, gdy w artykule są ujęte możliwie wszystkie znane i liczące się encyklopedycznie fakty, opinie i stanowiska dotyczące tematu. W przypadku kandydata na "dobry artykuł" oczekuje się, że przynajmniej nie pomija on istotnych, kluczowych dla tematu faktów i opinii. Ważne jest także aby w bibliografii hasła znalazły się i zostały odpowiednio wykorzystane w jego treści, ważniejsze, liczące się źródła. Nie należy jednak oczekiwać, aby hasło zawierało informacje, które komuś wydają się istotne, ale nikt nie potrafi wskazać dobrego źródła dla ich uzupełnienia. Wyczerpanie tematu to zgromadzenie wszystkich istotnych informacji, które są dostępne w wiarygodnych, publicznie dostępnych źródłach.

Z natury rzeczy hasła, które wyczerpują temat bywają długie, jednak to nie sama długość hasła powinna decydować o nadaniu mu medalu. Hasło nie powinno być nadmiernie przeładowane mało istotnymi, drugorzędnymi faktami, w których gąszczu trudno będzie czytelnikowi odnaleźć te naprawdę istotne. Dobór opisywanych faktów w encyklopedii wymaga rozsądnej selekcji, w taki sposób aby czytelnik otrzymał rzetelne, ciekawe i nie przegadane omówienie opisywanego tematu.

Na koniec warto dodać, że hasło musi być poprawne merytorycznie - nie zawierać fałszywych informacji, niezgodnych z przytaczanymi źródłami opinii, czy też błędów rzeczowych i logicznych.

Układ idealnego artykułu

Przed przystąpieniem do edycji zapoznaj się z poradnikiem autora Wikipedii, aby dowiedzieć się jak poprawnie formatować tekst, stosować wytłuszczenia, podtytuły oraz przede wszystkim jak poprawnie tworzyć linki.

Akapit wprowadzający – definicja i streszczenie

Artykuł o obszernej treści powinien zaczynać się akapitem wprowadzającym, zawierającym treściwie sformułowaną definicję tematu i streszczenie najważniejszych informacji z całego artykułu. Wprowadzenie powinno zawierać informację możliwie kompleksową, choć krótką i w miarę możliwości bez stosowania specjalistycznego żargonu. Dzięki streszczeniu, czytelnik, który chce się tylko pobieżnie zapoznać z danym tematem, nie będzie musiał czytać całego tekstu. Długość tego akapitu jest zwykle skorelowana z długością całego hasła – wprowadzenie do bardziej rozbudowanych artykułów może zawierać nawet kilkanaście zdań.

Zaleca się rozpoczynanie hasła wytłuszczonym tytułem. Następnie w nawiasach można krótko wskazać na etymologię nazwy tematu, przy czym jeśli zagadnienie to jest obszerne i złożone – lepiej przenieść kwestie analizy nazewnictwa do dalszej części hasła. Następny element wprowadzenia to możliwie najkrótsza, jednozdaniowa definicja hasła wprowadzona po półpauzie.

Niektóre rodzaje artykułów mogą mieć ustalony standardowy układ akapitu wprowadzającego (np. artykuły biograficzne).

Do edytowania akapitu wprowadzającego warto wrócić po zakończeniu tworzenia głównej części artykułu. Po opracowaniu zasadniczej części hasła wskazane jest uzupełnienie streszczenia, tak by zawierało najważniejsze informacje rozwinięte dalej w artykule.

Główna część artykułu

W miarę rozrastania się treści hasła pamiętaj o jego podziale na akapity i sekcje, poprawiających przejrzystość i czytelność artykułu. Pilnuj logicznego układu podtytułów i nie przesadzaj z ich liczbą – jeśli informacje na dany temat można zapisać w niezbyt długiej, pojedynczej sekcji – lepiej tak zrobić niż dzielić je na drobne podsekcje. Pamiętaj też o tym, że podział na sekcje dla wielu tematów opracowany został w postaci standardów edycyjnych.

Obszerne zestawienia danych (zwłaszcza liczbowych) przedstawiaj za pomocą tabel lub list.

Jeśli jakaś sekcja (tudzież lista lub tabela) hasła jest bardzo rozrośnięta, warto rozważyć zapisanie jej jako odrębnego hasła Wikipedii. Można wówczas poprawić czytelność hasła opracowywanego zamieszczając w nim streszczenie danego tematu (z reguły bez tabel, schematów itp.) wraz z szablonem {{main|Nazwa hasła szczegółowego}} pod nagłówkiem sekcji.

Ilustracje

Zadbaj o odpowiednie zilustrowanie hasła – przejrzyj zasoby grafik zgromadzonych w siostrzanym projekcie Wikimedia Commons i odpowiednio rozmieść je w haśle, pamiętając o tym, że jeden obrazek jest często więcej wart niż 1000 słów. Jeśli dysponujesz obrazkiem wzbogacającym treść hasła i nie mającym odpowiednika w zasobach Commons – wykorzystaj go, zapisując uprzednio plik za pomocą strony Commons:Upload/pl (pamiętaj, że nie możesz jednak w ten sposób łamać praw autorskich właścicieli obrazków). Czasami warto też poszukać obrazka na stronach zawierających grafiki i zdjęcia dostępne na wolnych licencjach lub znajdujące się w domenie publicznej. Obszerny spis stron www, na których są setki tysięcy publicznie dostępnych obrazków można znaleźć na stronie: en:Wikipedia:Public domain image resources.

Obrazki opisz i zadbaj o to, by schematy i opisy umieszczone w obrębie grafik były podane w języku polskim. Nie przeładuj hasła nadmiarem grafik, dbając o oryginalny przekaz każdej z nich. 1000 przypadkowo dobranych obrazków bynajmniej nie jest więcej warte, niż jeden dobry akapit tekstu.

Linki do innych haseł w Wikipedii

Zawartość Wikipedii zorganizowana jest w postaci hipertekstu co oznacza powiązanie haseł za pomocą odsyłaczy. Zamieniać na odsyłacze należy te terminy używane w haśle, które mogą pomóc w łatwiejszym zrozumieniu głównego tematu. Wstawiając odsyłacze do innych artykułów w Wikipedii nie należy z tym przesadzać, bo to zmniejsza czytelność hasła. Nie powinno się powtarzać wiele razy linków do tego samego hasła. Nie linkuj do słów trywialnych, które każdy rozumie (np: zło, dobro). Wyjątek stanowi sytuacja, gdy linkowany termin, mimo że dość oczywisty, jest ściśle związany z tematem artykułu. Unikaj linków do lat, miesięcy, dat oraz liczb. Unikaj jednak zbyt dużego natłoku linków, bo to się źle czyta.

Wbudowuj linki do haseł w Wikipedii naturalnie w tekst – unikaj linków w nawiasach i wyróżnionych poprzez zapis typu "patrz też". Nie wstawiaj w treści hasła linków do stron w innych wersjach językowych Wikipedii. Do tego służą tzw. interwiki.

Pod tekstem hasła, jako pierwszą z sekcji końcowych możesz stworzyć sekcję "Zobacz też", zawierającą wypunktowane odsyłacze do haseł powiązanych z tematem, rozszerzających podane informacje jednak nieobecne w treści zasadniczej hasła.

Sprawdź czy w projektach siostrzanych istnieją zasoby, hasła lub kategorie na ten sam temat i używając odpowiednich szablonów wskaż je w sekcji "Zobacz też".

Wskazanie źródeł informacji

Źródła informacji zawartych w haśle podać można w jednym z trzech sposobów:

• przypisów i bibliografii (najczęściej),
• samych przypisów, jeśli każda informacja wymagająca podania źródła została opatrzona przypisem bibliograficznym (rzadkie przypadki),
• samej bibliografii, jeśli w artykule nie było żadnych informacji wymagających precyzyjnego wskazania ich źródła (bardzo rzadka sytuacja w przypadku rozbudowanych haseł).

Przypisy bibliograficzne podawać należy w szczególności przy informacjach kontrowersyjnych, rozmaicie interpretowanych w różnych publikacjach. Warto też przypisami bibliograficznymi opatrzyć informacje oryginalne, znalezione w jednym lub pojedynczych źródłach, nieobecne w innych. Zbędne jest opatrywanie przypisami bibliograficznymi informacji szeroko znanych i często opisywanych, łatwo sprawdzalnych oraz tych, które mają wskazane źródło w hasłach linkowanych wewnętrznie.

Przypisy zestawiane są automatycznie w odrębnej sekcji między głównym tekstem lub sekcją "Zobacz też", a "Bibliografią" za pomocą szablonu {{Przypisy}}.

W sekcji "Bibliografia" należy wymienić publikowane źródła wykorzystane przy pisaniu hasła, a które nie zostały wymienione w przypisach bibliograficznych lub zakres ich wykorzystania był szerszy niż oznaczony przypisami. W efekcie w bibliografii umieszcza się zwykle prace, stanowiące najbardziej obszerne źródła informacji na dany temat. Nie umieszczaj w bibliografii pozycji związanych z tematem, z których tak naprawdę nie korzystałeś.

Jeśli w przypisach są uwzględnione wszystkie pozycje, z których się korzystało, sekcję "Bibliografia" można pominąć. Z drugiej strony, jeśli korzystało się tylko z jednego czy dwóch źródeł i na ich podstawie stworzyło się syntezę, w której trudno jest jednoznacznie ustalić, które fragmenty artykułu można przypisać do określonego źródła – można zrezygnować z korzystania z przypisów. Generalnie jednak zaleca się pisać artykuł w oparciu o możliwie jak najwięcej źródeł dokładnie oznaczając przypisami, fragmenty oparte na określonych publikacjach.

Źródła zarówno w przypisach jak i w bibliografii powinny być podane w formie noty bibliograficznej – z podaniem autora, tytułu pracy, dokładnej informacji gdzie i kiedy praca się ukazała, numerami stron i numerem ISBN lub ISSN. Warto wspomagać się przy tym szablonami bibliograficznymi takimi jak {{Cytuj stronę}}, {{Cytuj książkę}}, {{Cytuj pismo}}.

Linki zewnętrzne

Linki do stron zewnętrznych wolno dodawać jedynie w sekcji "Linki zewnętrzne" i mogą to być jedynie takie strony, które w istotny sposób poszerzają lub ilustrują wiedzę na temat, którego dotyczy artykuł. Nie należy w tej sekcji powtarzać stron, które wcześniej zostały użyte jako źródło i są już podane w sekcji "przypisy" lub "bibliografia". Linki zewnętrzne wymień w postaci listy punktowanej opisując je w sposób możliwie pełny, tj. podając autora, tytuł i język, najlepiej wykorzystując do tego szablon {{cytuj stronę}}.

Kategorie i interwiki

Pamiętaj o wstawieniu artykułu do odpowiedniej kategorii i dodaj wszystkie linki Interwiki do innych, istniejących wersji językowych Twojego artykułu.

Kolejność sekcji końcowych

Końcowe sekcje artykułu powinny być umieszczane w takiej kolejności zgodnie z istniejącym zaleceniem:

• Zobacz też (opcjonalna) – tu podajemy linki do innych artykułów na polskiej Wikipedii, jeśli wcześniej nie było do nich linków w głównej części hasła;
• Uwagi (opcjonalna) – tworzona za pomocą szablonu {{Uwagi}}, używana do zebrania ważnych uwag do informacji zawartych w treści hasła;
• Przypisy – tworzona za pomocą szablonu {{Przypisy}}, podajemy tu bibliografię danych szczegółowych oraz ogólne notatki do głównej treści hasła;
• Bibliografia (opcjonalna, o ile wszystkie źródła są podane w przypisach) – tu podajemy ważniejsze źródła na podstawie których powstał artykuł, i które nie zostały z jakichś powodów podane w przypisach;
• Linki zewnętrzne (opcjonalna) – tu podajemy linki do źródeł internetowych innych niż polska Wikipedia, jeśli wcześniej nie pojawiły się w przypisach i bibliografii.

Jak odznaczyć hasło medalem

Skonsultuj jakość i zakres treści hasła z wikipedystami edytującymi w danej tematyce i specjalizującymi się w korekcie językowej. Możesz do takiej konsultacji wykorzystać też stronę dyskusji odpowiedniego tematycznie wikiprojektu. Zwróć uwagę na wątpliwości i problemy, poproś o ocenę napisanego tekstu. Następnie popraw hasło uwzględniając zasadne uwagi innych wikipedystów. Zgłoś hasło do warsztatu PANDA wskazując na problemy, z jakimi sam nie możesz sobie poradzić. Po takich konsultacjach możesz mieć nadzieje na pozytywny koniec nominacji na stronie Propozycji do Artykułów na medal lub Propozycji do Dobrych Artykułów. W trakcie konsultacji i nominacji bądź przygotowany na krytykę hasła, nie oczekuj samych pochwał. Wyjaśniaj wątpliwości i poprawiaj hasło w miarę padania zasadnych uwag. Pamiętaj też o tym, że nawet jeśli artykuł jest w 100% Twoim dziełem i ciężko się nad nim napracowałeś, nie stanowi on Twojej własności i każdy może go dalej ulepszać.

Zobacz też

• Jak wykonać doskonałe zdjęcie