Portal:Wyspy Owcze

Witam w Portalu Wyspy Owcze! Portal ten jest przeznaczony dla wszystkich, którzy są zainteresowani Wyspami Owczymi, a także dla tych, którzy pragną się czegoś o nim dowiedzieć.

Jeżeli chcesz pomóc w rozwijaniu portalu. przejdź tutaj

Informacje ogólne Wyspy Owcze (far. Føroyar, duń. Færøerne) - archipelag położony w południowej części Morza Norweskiego, zajmujący powierzchnię 1 399 km², co sprawia, że jest to najmniejszy z krajów nordyckich. Jest częścią Królestwa Duńskiego, stanowi w nim jednak terytorium zależne, posiadające szeroką autonomię, szczególnie w ramach polityki wewnętrznej. Wyspy Owcze nie należą do Unii Europejskiej. Zamieszkuje je, według danych z 1 września 2011 roku 48 391 osób. Więcej w artykule Wyspy Owcze Aktualności Podczas Świąt Bożego Narodzenia Wyspy Owcze nawiedziły silne sztormy, spowodowane ośrodkiem niżu, stagnującym nad archipelagiem. 25 grudnia ciśnienie osiągnęło tam 955 hPa, a wiatr wzmagał się od 25 do 30 m/s. (25 grudnia 2011) [1] 25 listopada liczne zniszczenia wywołał huragan, podczas, którego prędkość wiatru dochodziła do 184 km/h. Ewakuowano wielu ludzi, między innymi z domu starców w Trongisvágur. (26 listopada 2011)[2] W trzecim tygodniu listopada popełniono pierwsze morderstwo na Wyspach Owczych od 1998 roku. Ofiarą był czterdziestodwuletni Farer, a podejrzanym trzydziestodwuletni Chorwat, partner byłej żony denata. Policja poszukuje ciała, przeszukano między innymi spalarnię śmieci w Leirvík. (26 listopada 2011)[3] Na Wyspach Owczych odbyły się wybory parlamentarne do Løgting. Wybrano 33 posłów z siedmiu partii politycznych. Były to pierwsze wybory na archipelagu, w których nie wybierano posłów z poszczególnych okręgów mandatowych, ale potraktowano archipelag, jako jeden okręg wyborczy. Partie deklarujące chęć utrzymania unii z Danią, zdobyły 16 mandatów, a separatystyczne 17. Według klasycznego podziału 20 głosów zdobyły partie prawicowe, a 13 partie lewicowe. Najwięcej głosów zdobyła Sambandsflokkurin, a indywidualnie jej lider Kaj Leo Johannesen (29 października 2011)[4] Więcej w artykule Aktualności Wysp Owczych Artykuł na medal Tórshavn (duń. Thorshavn, IPA: tʰɶrshaun) - stolica Wysp Owczych i największe miasto na tym archipelagu, położone w jego centralnej części. Administracyjnie należy do gminy Tórshavnar kommuna, w regionie Streymoy. Według danych z 1 stycznia 2008 roku mieszkało tam 12 352 ludzi. Nazwa miasta w języku polskim oznacza Port Thora. Założenie miejscowości datuje się na X wiek, miało więc być od początku osadą wikińską. Było to miejsce, gdzie wymieniano towary i informacje, a z czasem założono tam najstarszy w Europie parlament Løgting. Początkowo osada miała być miejscem zamieszkałym okresowo, jednak od XIV wieku zaczęło się tam kształtować osadnictwo stałe. W 1909 Tórshavn uzyskało prawa miejskie Więcej w artykule Tórshavn Dobry artykuł Vágar (duń. Vågø, IPA: vɔːar) zwana inaczej Vágoy - wyspa w zachodniej części archipelagu Wysp Owczych, trzecia co do wielkości w tamtym regionie - ma 177, 16 km². Razem z pobliską Mykines tworzy region administracyjny zwany regionem Vágar. Według danych z 1 stycznia 2008 roku mieszkało tam 2 987 ludzi, z czego 1 050 w największej miejscowości tamże: Miðvágur. Początki osadnictwa w tamtym regionie datuje się na przełom IX i X wieku, kiedy miała powstać pierwsza osada na wyspie Sørvágur. Stwierdzono to za pomocą ruin starych, wikińskich domostw, które znaleziono w 1957 roku, w czasie budowy szkoły. O wyspie nie wspomina najważniejsze dzieło, opisujące Wyspy Owcze - islandzka Faeringa Saga. Więcej w artykule Vágar Sport Sport jest bardzo ważny dla mieszkańców Wysp Owczych. Szczególnym powodzeniem cieszy się tam piłka nożna i wioślarstwo. Boiska do meczów pierwszej z tych dyscyplin powstają w bardzo wielu miejscach na archipelagu, nawet w miejscowościach posiadających mniej niż dwustu mieszkańców. Są to zwykle boiska pełnowymiarowe, przynajmniej częściowo dostosowane do wymogów UEFA. Druga z tych dyscyplin jest sportem narodowym. Zawody wioślarskie odbywają się w niemal każde święto narodowe, stanowiąc jego integralną część. Pewną popularnością cieszą się także inne dyscypliny sportowe, szczególnie piłka ręczna. Piłka nożna: Pierwsze kluby piłkarskie na Wyspach Owczych powstawały na przełomie XIX i XX wieku. Najwcześniej założony został TB Tvøroyri, w 1892 roku, niewiele zaś po nim KÍ Klaksvík (1904) oraz HB Tórshavn (1904), kolejne zaś w następnych latach. Drużyny tych klubów rywalizowały między sobą w nieoficjalnych rozgrywkach, czasami także wchodząc w skład niższych lig duńskich. Dopiero w roku 1942 zorganizowano pierwsze rozgrywki Meistaradeildin, prekursora dzisiejszej pierwszej ligi. Następnie turnieje organizowano już regularnie, co roku, z jedną tylko przerwą w 1944 roku, kiedy archipelag był okupowany przez aliantów. W roku 1975 roku rozgrywkami zarządza Związek Piłkarski Wysp Owczych, przez co została zmieniona ich nazwa na 1.Deild. Następnie zaś, w roku 2005 nazwano ją Formuladeildin, a w 2009, pod wpływem zmiany sponsora jej nazwę zmieniono na Vodafonedeildin. Aktualności: Mistrzem Wysp Owczych w piłce nożnej został klub B36 Tórshavn. Najlepszym strzelcem Formuladeildin 2011 został Finnur Justinussen (Víkingur Gøta) z dorobkiem 21 bramek. (24 grudnia 2011) [5] Pál Joensen zajął piąte miejsce w pływaniu stylem dowolnym na 800 metrów i czwarte na 1500 metrów podczas Mistrzostw Świata w Pływaniu w roku 2011. Pływak ustanowił wtedy także rekordy Wysp Owczych oraz wszystkich krajów nordyckich w tych dwóch dyscyplinach. 3 sierpnia piłkarska reprezentacja Wysp Owczych rozegrała ostatnie spotkanie eliminacyjne do Euro 2012. Mecz z Serbią zakończył się rezultatem 1:3. Bramkę honorową dla Farerczyków strzelił Fróði Benjaminsen. (3 sierpnia 2011) [6] Znani piłkarze: Uni Arge, Andrew av Fløtum, Kaj Leo Johannesen, Rógvi Jacobsen, Óli Johannesen, Julian Johnsson, Todi Jónsson, Jens Martin Knudsen, Bogi Løkin Trenerzy: Todi Jónsson, Jens Martin Knudsen, Jógvan Martin Olsen Więcej w artykule sport na Wyspach Owczych

Czy wiesz... ... że na przylądku Enniberg na Wyspach Owczych znajduje się najwyższy w Europie nadmorski klif? ... że Kirkjubøargarður w miejscowości Kirkjubøur jest jednym z najstarszych, stale zamieszkałych domów z drewna na świecie? ... dlaczego pisarz farerski William Heinesen zrezygnował z nominacji do literackiej Nagrody Nobla w 1981 roku? ... że Helena Patursson jest nazywana "pierwszą feministką" Wysp Owczych? ... że Løgting jest uznawany za najstarszy, do dziś funkcjonujący parlament w Europie? Więcej w artykule Czy wiesz... Wysp Owczych Geografia Na Wyspach Owczych jest osiemnaście wysp, są to: Streymoy, Eysturoy, Vágar, Suðuroy, Sandoy, Borðoy, Viðoy, Kunoy, Kalsoy, Svínoy, Fugloy, Mykines, Nólsoy, Skúvoy, Hestur, Koltur, Stóra Dímun i Lítla Dímun. Największe miasta: Tórshavn, Klaksvík, Hoyvík, Argir, Fuglafjørður, Vágur, Vestmanna, Tvøroyri oraz Miðvágur. Największe jeziora: Sørvágsvatn, Fjallavatn, Sandsvatn, Toftavatn i Eiðisvatn Więcej w artykule geografia Wysp Owczych Podział administracyjny Wyspy Owcze dzielą się obecnie na sześć regionów: Eysturoy (błękitny), Norðoyggjar (żółty), Sandoy (pomarańczowy), Streymoy (zielony), Suðuroy (niebieski), Vágar (fioletowy) Wydzielonych jest też 30 gmin (far. kommuna), z których największymi są: Tórshavnar kommuna, Sunda kommuna, Klaksvíkar kommuna, Vága kommuna i Runavíkar kommuna. Liczba jednostek najniższego rzędu stale ulega redukcji, parlament archipelagu dąży bowiem do stworzenia sytuacji, w której każdą z gmin zamieszkiwać będzie przynajmniej dwa tysiące osób. W roku 2005 z 48 gmin stworzono 34, a na początku 2009 zmniejszono ich liczbę o dodatkowe cztery. Więcej w artykule Podział administracyjny Wysp Owczych i Gminy Wysp Owczych Farerczycy i ich kultura Symbole narodowe: Flaga Wysp Owczych, Herb Wysp Owczych, Hymn Wysp Owczych Farerscy pisarze i poeci: Heðin Brú, Regin Dahl, Joen Danielsen, Hans Andrias Djurhuus, Jens Christian Djurhuus, Jákup Pauli Gregoriussen, Jóan Petur Gregoriussen, Venceslaus Ulricus Hammershaimb, William Heinesen, Jørgen Frantz Jacobsen, Christian Matras, Jóanes Nielsen, Helena Patursson, Jóannes Patursson, Rói Patursson, Sverre Patursson, Nólsoyar Páll, Anker Eli Petersen, Símun av Skarði, Kristian Osvald Viderø Farerscy malarze i graficy: Astrid Andreasen, Hanni Bjartalíð, Steffan Danielsen, Hans Hansen, William Heinesen, Zacharias Heinesen, Sámal Joensen-Mikines, Tróndur Patursson, Anker Eli Petersen, Ingálvur av Reyni, Vigdis Sigmundsdóttir, Díðrikur á Skarvanesi, Ruth Smith Farerscy rzeźbiarze: Janus Kamban, Hans Pauli Olsen Farerscy muzycy: Uni Arge, Kristian Blak, Brandur Enni, Heri Joensen, Teitur Lassen, Eivør Pálsdóttir, Terji Skibenæs, Kári Streymoy, Gunnar H. Thomsen Edukacja: Farerskie Towarzystwo Naukowe, Farerski Uniwersytet Ludowy, Uniwersytet Farerski Religia: Farerskie drewniane kościoły, Farerski Kościół Narodowy, Havnar Kirkja, Katedra Magnusa, Kirkjubøur, Kościół św. Olava Więcej w artykule język farerski Więcej w artykule literatura farerska Więcej w artykule Farerczycy Do zrobienia Wyspy archipelagu Wyspa Skończony Uwagi Borðoy w toku Eysturoy nie Fugloy nie Hestur tak Kalsoy nie Koltur tak Kunoy tak Lítla Dímun tak Mykines nie Nólsoy nie Sandoy nie Skúvoy nie Stóra Dímun w toku Streymoy tak Suðuroy nie Svínoy nie Vágar tak Viðoy w toku

Przypisy